In het verzamelgebouw van de Haagse Humanity Hub is op 12 juni het startschot gegeven voor de Europese tak van Integrity Initiatives International (III). De voorzitter, ‘judge’ Mark L. Wolf, legde op markante wijze uit waarom zo’n initiatief broodnodig is. “Willen we een betere wereld creëren, dan zullen we corruptie aan de wortel moeten aanpakken.” Volgens rechter Wolf knaagt corruptie aan de democratie en de integriteit van landen, ondernemingen en individuen.
“Corruptie destabiliseert naties, remt economieën en sociale ontwikkeling en ontneemt het vertrouwen van het publiek in de rechtsstaat,” zegt Maja Groff, adviseur van III, in Den Haag.
Wolf wist als rechter tientallen van corruptie verdachte lieden achter de tralies te krijgen, maar zag ook in dat het dweilen met de kraan open was. Gefrustreerd richtte hij in 2014 de III-NGO op in Boston, Massachusetts, en hij wist stap voor stap de VN Conventie tegen Corruptie (Uncac) en driehonderd (ex-) leiders uit tachtig landen te overtuigen van de noodzaak een Anti-Corruptie Rechtbank (IACC) op te zetten die kleptocraten, dictators die miljarden publieksgeld ontvreemden, ter verantwoording roept.
“We moeten juist de leiders aanpakken, die geven het slechte voorbeeld,” zei de altijd even hard pratende en motiverende Wolf. In kleptocratieën kunnen leiders vrijelijk hun gang gaan, omdat zij ook het juridisch apparaat controleren. In Afrika hebben regeringsleiders tot Wolfs spijt vooral binnenskamers steun betuigd, omdat ze vrezen dat harde aanpak van corruptie voor onrust en zelfs burgeroorlog kan zorgen.
“Om corruptie aan te pakken moeten we internationaal samenwerken,” zei Wolf, die blij was met de oprichting van de Europese tak, juist in Den Haag, de stad van het Internationaal Hof. Hij bedankte burgemeester Jan van Zanen en de Nederlandse regering voor hun gastvrijheid en prees hun steun aan het III.
De nieuw te vormen IACC moet in staat worden gesteld bezittingen van corrupte individuen en landen te bevriezen, bezittingen terug te geven aan bevolkingen die bestolen zijn en corrupte ambtenaren waar ook ter wereld te arresteren. Maar de harde hand zal ook verder moeten reiken: de landen en instellingen die witwassen mogelijk maken, zullen aangepakt worden. De IACC wil straffen bepalen voor het omkopen van ambtenaren, witwassen, het stelen van publiek eigendom en het tegenwerken van juridisch onderzoek.
Als goed voorbeeld van de aanpak van corruptie wordt Moldavië genoemd. President Maia Sandu doet er alles aan om haar land integer te krijgen, maar wordt tegengewerkt door machtige oligarchen die banden onderhouden met Rusland. Als de IACC nu al had bestaan, zou Sandu om ingrijpen kunnen vragen. Nu moet zij nog rekening houden met de destabiliserende invloed van corrupte spelers en aarzelende rechters.
Hoewel nog geen datum is bepaald voor het lanceren van de nieuwe rechtbank, vertrouwt Wolf erop dat de Europese III-tak de zaak zal versnellen.