Het was niet echt nieuws wat Volkskrant-columnist Kustaw Bessems op 4 januari naar voren bracht, maar de toon was zinvol alarmerend. Hij had het over een inmiddels al vaak aan de orde gesteld informatiedilemma: Men leeft in een eigen bubbel, ook qua nieuwsvoorziening. ‘Het hele idee onder de liberale democratie is dat je een voortdurend debat voert over de voorlópige waarheid. Ergens in het achterhoofd houd je er rekening mee dat een ander het beter kan weten. Gaat dat bescheiden besef verloren, dan blijven ijzig langs elkaar heen leven, onderdrukking of oorlog als mogelijkheden over,’ schrijft hij.
Dat ‘voortdurende debat’ staat niet centraal in het overgrote deel van de gratis media; die gaat het om de centen van adverteerders, en om zo veel mogelijk lezers te genereren door ze naar de mond te praten – met uitzondering van en met alle respect voor diverse zwaar door de staat gesubsidieerde televisiezenders en een site als nu.nl. Zonder goede initiatieven resteert er niets anders dan dat – een door Bessems geciteerde vaststelling van de Deense hoogleraar Rasmus Kleis Nielsen – serieuze journalistiek ‘zoiets kan worden als klassieke muziek, belangrijk voor een kleine bovenlaag, nauwelijks voor de meerderheid’.
Wat te doen? Bessems ziet iets in ‘meer persoonlijk contact’ van journalisten met hun publiek ‘om vertrouwen te herstellen’. ‘Misschien is dat een beginnetje. Het is voor media hoe dan ook kiezen: een regelrechte route naar de marge of een taai gevecht om het voortbestaan van voorlopige waarheden.’ Dat is wat mager. In de ruime halve eeuw dat ik bij krantjes en kranten betrokken was, hoorde ik niks anders dan dat we onze lezers serieus moeten nemen.
Ligt hier een taak voor Argus? Nou nee, als we het over een bubbel hebben en over ‘in de marge’ is Argus daar een uitstekend voorbeeld van. We maken het krantje voor ons plezier en enkele duizenden abonnees hebben er plezier in. Zware verantwoordelijkheid voor de wereld nemen we niet op onze schouders, althans niet als we met ons blaadje in de weer zijn. De lezer die qua nieuws en analyse geheel op ons is aangewezen, is in de aap gelogeerd. Het lukt ons zelfs niet om een verstandige rechtse columnist met enig relativeringsvermogen te vinden.
Maar, bescheiden suggestie, het Argusmodel? In een gratis onlinekrant, toegankelijker dan Volkskrant of NRC maar met vergelijkbare uitgangspunten, publiceren oudere enigszins gezaghebbende journalisten die hun schaapjes goeddeels op het droge hebben. Digitaal is niet duur en natuurlijk heb je ook meisjes en jongens nodig die bereid zijn er bij nacht en ontij op uit te trekken, die worden natuurlijk keurig betaald. Daar is dan subsidie voor nodig, zoals ook voor diverse minder aangename taken, maar van de staat wil je niet afhankelijk zijn. Fatsoenlijke stichtingen, zoals Democratie en Media, zie de site sdm.nl, zullen moeten worden aangesproken.
Misschien een romantische droom… Misschien eens gaan calculeren? Ondertussen gaan wij van Argus gewoon door, in druk.