Ze missen hem nog elke dag in Oostenrijk: Bruno Kreisky (1911-1990), de sociaal-democratische bondskanselier die in de jaren zeventig en tachtig opzien baarde door nauwe relaties aan te gaan met PLO-leider Arafat en de Libische kolonel Khadaffi, mensen die de rest van de westerse wereld beschouwde als gevaarlijke terroristen. Kreisky geloofde in dialoog in plaats van confrontatie en wierp zich op als dé westerse onderhandelaar in het Midden-Oosten. Als jood die in 1938 Oostenrijk moest ontvluchten wist hij maar al te goed hoe het is om verschoppeling te zijn. Met die motivatie hoopte hij ook een bijdrage te leveren aan het oplossen van de Palestijnse kwestie.
Hij raakte bevriend met de Egyptische president Anwar Sadat die hij – en dat is minder bekend – samen met de Roemeense president Nicolae Ceausescu en natuurlijk de veel zichtbaardere Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Henry Kissinger ervan overtuigde vrede te sluiten met Israël, met de Camp Davidakkoorden (1978) als resultaat.
Kreisky zette Oostenrijk op de wereldkaart en vooral dát wordt gemist. Vandaag is de Alpenrepubliek hooguit in staat om via soft power te proberen de dialoog tussen Israël en de Palestijnen enigszins aan te wakkeren. Daarom organiseerden het Weense Instituut voor Internationale Wetenschappen (WIIW) en het Kreisky Forum eind januari een conferentie over de economische toekomst van Gaza. Over humanitaire hulp en de wederopbouw van de verwoeste strook buigen zich al talrijke landen en organisaties, maar zonder visionaire toekomstplannen is het lastig dromen. En die plannen werden dan ook enthousiast gepresenteerd.
Namens de Palestijnse organisatie Ecopeace legde directrice Dana Majdalani uit hoe Gaza een knooppunt zou kunnen worden van regionale handel. Daarvoor moet er een pijpleiding komen die de olierijke landen verbindt met de Middellandse Zee, met de haven van Gaza als doorgeefluik. Ook liet zij het ontwerp zien van een treinverbinding die jaarlijks 25 miljoen containers uit de Golfstaten kan aanleveren, waardoor tijd en geld worden bespaard. Met Jordanië zou een waterproject kunnen worden opgestart. Zeewater wordt in Gaza ontzilt, waarna het per pijpleiding naar het droge buurland kan worden vervoerd, in ruil voor grondstoffen.
EU-afgevaardigde Henrike Trautmann, bij de Europese Commissie baas van het Directoraat Midden-Oosten, Noord-Afrika en de Golf, noemde de plannen nog lang niet haalbaar. Misschien was het aanleggen van een couloir voor treinen en vrachtverkeer een beter begin. Zij vreesde wel dat hiervoor miljarden nodig zijn en dat die vooral vanuit de particuliere sector zullen moeten komen. “Maar wie durft er vandaag te investeren in Gaza, zonder garanties, zonder masterplan?” En dat is precies het probleem. Zolang Hamas nog actief is, zal geen investeerder het erop wagen. En zolang de regering-Netanyahu aan het roer staat, zal Israël de Gazanen geen ontwikkeling gunnen.
De Palestijnse minister van Financiën, Estaphane Salameh, vroeg zich af wie de schade in Gaza gaat betalen. “Er ligt alleen al vijftig miljoen ton puin.” Behalve eten en gezondheidszorg moeten er in de eerste plaats opleidingen komen. “De Gazanen een vak bijbrengen, zodat ze mee kunnen profiteren van een eventuele economische groei. De Gazanen die een opleiding hebben, zijn vertrokken. We moeten wel aan de juiste kant beginnen.”
Belangrijk is volgens Trautmann ook dat Gaza en de Westelijke Jordaanoever onder één bewind komen, en wel van de Palestijnse Autoriteit. “Het moet als één geheel worden gezien, één potentieel Palestijns land, anders blijven we in dezelfde cirkeltjes ronddraaien.” Zonder actieve steun van de EU, de VS, Saoedi-Arabië en de Golfstaten zal dat draaien nog wel even duren.