De nieuwe D66-minister van Volkshuisvesting krijgt vragen van Kamerleden, en daarna van journalisten. Ze was de eerste driesterrengeneraal van het vrouwelijke geslacht. Nu blijft ze niet overeind. Haar aftocht is als van soldaten in een verloren veldslag: verwilderd vluchtend.
Het was GeenStijl die begon over de uitspraken van Elanor Boekholt-O’Sullivan in The Guardian. Dat het wonen wel wat soberder moet. En dat het kan. Zij kreeg ooit in Afghanistan één muntje voor vijf minuten douchen, en eentje voor vijf minuten bellen met het thuisfront. Er kwam direct uit de socials een shitstorm over haar heen die dagen duurde. Politiek ligt ze nu languit in de modder. Medelijden komt dan op, en nieuwsgierigheid. Dus druk je op de knop ‘bestel en betaal’, want dat wil ik nu wel lezen, wat ze eind vorig jaar publiceerde: haar boek Gewapend met gevoel. Mijn generale kijk op leiderschap.
In 2023 werd ze Topvrouw van het Jaar. Uitgevers stonden in de rij, ze zei ja, en schakelde een ghostwriter in. Als je het boek twee uur later uit hebt, is er vooral verbazing: dat zij ja zei op het verzoek Nederland te huisvesten, en nog meer: dat premier Rob Jetten haar vróég. Was daar niemand die haar boekje had gelezen?
De kwestie is namelijk niet onbelangrijk: wat zegt de kwestie-Elanor over de vrouwenemancipatie anno nu? Want ze ontving in februari ook nog de Aletta Jacobsprijs, voor haar ‘tomeloze inzet voor gelijkwaardigheid van vrouwen’.
Dan zie je Jesse Klaver in Halfweg de fusiepartij Progressief Nederland lanceren. Achter hem op het podium zien we acht mannen en dertien vrouwen. Dus direct Klavers Progressief Pleidooi gedownload, tien minuten leeswerk want maar zo’n 2650 woorden. Wat is AI dan handig, zelfs in de oervorm van ‘Ctrl F’: je tikt woorden in en kijkt hoe vaak ze voorkomen, en waar. Je hoopt het beste voor dit PRO, maar je turft deze feiten. Het woord rechtstaat komt nul keer voor. Democratie één keer, in de zin dat ‘gewone mensen’ er de ruggengraat van zijn. Die gewone mensen komen twaalf keer voor, meestal in samenhang met de woorden ‘oneerlijk’ (acht keer) of ‘allerrijksten’ (vijf keer). Het woord ‘vrijheid’ noemt Klaver één keer, namelijk in deze zin: ‘De strijd van de burgerrechten en emancipatiebeweging voor gelijke behandeling, het vrouwenkiesrecht en het homohuwelijk zorgde voor meer vrijheid aan wie werd onderdrukt door discriminatie, racisme en uitsluiting.’
Zo zijn we weer bij Elanor Boekholt, feministe anno nu, naar de sterren gestegen in een tijd van, zegt ze zelf, ‘vrede, voorspoed en verveling’. Als je op internet nog ‘groenlinkspvda.nl’ intoetst, kijkt een oud gezicht van een feministe anno gisteren je moe maar helder aan: Hedy d’Ancona, intussen 88 jaar. Wat een cv! Baanbrekend feministe én politica in hart en
nieren, parlementslid, staatssecretaris, minister, en op haar terreinen van welzijn en cultuur. Maar begonnen als cabaretier en daarna maakster van tv-programma’s gericht op vrouwen. Vervolgens werd ze medeoprichtster van Man-Vrouw-Maatschappij, strijdend voor onder meer het recht op abortus.
Met Hedy vergeleken oogt Elanors strijd als een permanent gevecht om de eígen psychische ontwikkeling, binnen de mannenwereld van Defensie. Alle cursussen die ze volgde en alle sessies met een coach in ‘familie- en organisatieopstellingen’ leerden haar dit: ‘Leiderschap gaat over ruimte durven maken. Voor het grotere geheel, voor de ander, en vooral voor jezelf.’ Haar verandering begon, in die sessies en op het werk, achter de coulissen: ‘Precies daar, in die luwte, vond ik mijn kompas terug.’ Ze ontdekte dat haar zwijgende observeren goed was, en ontdekte zo ‘de kunst van onzichtbaar leiderschap’. Maar bij Defensie zeiden collegae: ‘Mensen willen zien en horen dat je aanwezig bent.’ Ze ging naar New York voor een cursus Quiet Leadership, en kwam verrijkt terug: ‘Gewapend met gevoel, niet met geluid.’
Ging het bij Hedy d’Ancona om de grote verschillen tussen man en vrouw, Klaver vindt dat we moeten ophouden te kijken ‘naar kleine verschillen’ en ‘steeds op zoek gaan naar wat ons bindt’. Boekholt vult haar boek met de seksistische behandeling van de Defensievrouw: scorebordjes voor het uiterlijk, slecht passende scherfvesten, geen mobiele kolfruimtes, een stropdas moeten en een jurk niet mogen dragen. ‘Wokistische muiterij’ noemden collegae haar acties.
In de epiloog schrijft ze wat ‘misschien wel’ de kern is van haar boek: ‘Verandering begint niet met harder roepen, maar met zachter kijken. Ruimte maken voor twijfel. Voor frictie. Voor wie niet past in het plaatje.’
Hedy d’Ancona is nog altijd het meest geliefde vrouwelijke gezicht van de sociaaldemocratie en het feminisme van de tweede golf. Het plaatje dat Elanor en de man die haar uitkoos, Rob Jetten, hebben laten zien, is wel veelzeggend, maar minder indrukwekkend.