Jaargang 10 • Verschijnt tweewekelijks • Losse nummers € 4,90

Reve coachte Jan Donkers op het voetbalveld

door | mei 4, 2026

‘Medeoprichter’ van een studentendispuut is de onlangs overleden Jan Donkers genoemd in een van de advertenties. Je kunt, in communistisch jargon, ook zeggen: scheurmaker.

Begin 1963 krijgt de student sociologie Donkers (1943) in de Amsterdamse non-conformistische studentensociëteit Olofspoort tabak van de halfzachte sfeer in het gemengde dispuut Ping Wong. Dat de damesleden soms overgaan tot genoeglijk breien doet voor hem en enkele gelijkgezinde mannen (onder wie Frits Boer en Bert Vuijsje) de deur dicht. Ze treden uit en richten op 8 februari een eigen dispuut op. De oprichtingsbijeenkomst is in een zaaltje boven een café op de hoek van de Damstraat en de Oudezijds Voorburgwal, waarvan de eigenaar Baart heet. Vandaar de dispuutsnaam Oefening Baart Kunst, kortweg Baart.

Door persoonlijke betrekkingen verwerven ze het beschermheerschap van Gerard Reve, die soms welwillend als hun coach optreedt bij voetbalmatches tegen corpsdisputen en waarop ze niet weinig trots zijn. Donkers is onder zijn toezicht een begeesterd voetballer.

Het verklaarde doel van het dispuut is het veroveren van de Nederlandse media, wat echter alleen via Donkers, Wim Noordhoek, Rogier Proper en schrijver dezes (een beetje) lukt bij de VPRO-radio. Wel ontspruit aan het dispuut de term en het genootschap Jeugdsentiment, met een bijbehorend indringende expositie en publicatie.

De dispuutsavonden gaan heen met gesprekken over de literaire wereld, het drinken van bier en het zingen van de Zuiderzeeballade. Donkers is met collega-schrijvers Guus Luijters en Theo Capel het hart en de ziel van het gezelschap.

Bevlogen plannen zijn er altijd, aan de uitvoering schort het. Zo ontvouwde Donkers als medewerker van Argus ooit het voorstel om in de polders buiten Amsterdam een replica van de Wallen te bouwen – zijn we in de binnenstad mooi al die dronken toeristen kwijt.  

Maar of de duvel ermee speelt: Baart blijft steeds een mannenclubje. Op de veelgestelde vraag waarom er geen vrouwen lid van zijn, luidt steevast het antwoord dat ook zij van harte welkom zijn, maar dat er helaas nog nooit eentje door de ballotage is gekomen. Sommige bevriende dames verwerven wel de status van ‘buitenlid’.

Het dispuut bestaat nu 63 jaar. Ooit telde Baart zestien leden. De politicoloog Koen Koch was de eerste die overleed, Donkers voorlopig de laatste. Onder zijn overlijdensadvertentie van het dispuut prijkten nog tien namen. ‘Eens ging de zee hier tekeer.’

PROEFABONNEMENT
4 NUMMERS VOOR € 16