Op 6 maart 2019 kreeg ik een e-mail van taalkundige en wetenschapsjournalist Liesbeth Koenen. In het ‘Onderwerp’ schreef ze: ‘Boehoe, auw auw auw’, waarmee ze haar droefenis verwoordde over het overlijden, vier dagen eerder, van een gemeenschappelijke vriend, Reinhold Aman. Hij was de uitgever en enige redacteur van het jaarboek Maledicta, The International Journal of Verbal Agression, Rey voor vrienden, Uncle Mal voor zijn lezers. Er verschenen er dertien. Vloeken, beledigen, schelden, godslastering, foute volkshumor, beledigende computertaal, handelsmerken van condooms, onreine rekenkunde, moppen over lampen indraaien, Italiaanse blasfemie, schelden in het Swahili… Voor Maledicta gold: Never a dull word.
Op de website van Maledicta hield Aman lijsten bij van journalisten, publicisten en academici die hem en zijn jaarboek welgevallig waren of juist niet. De laatsten noemde hij steevast scumbags. Uit de andere lijst blijkt dat hij vooral verguld was met de journalistieke steun vanuit Nederland. Gerrit Komrij en mij plaatste hij in de top vijf, Liesbeth Koenen stond op nummer één.
Ik ontmoette Uncle Mal voor het eerst in 1985. De man die ik van de trein haalde, bleek kleiner van stuk dan ik had gedacht. Hij sprak zacht en minzaam, was een aimabele, beleefde heer, die op de terugreis was na zijn jaarlijkse bezoek aan zijn oude moeder in Straubing (Beieren), zijn geboorteplaats. Met de agressieve Aman maakte ik pas jaren later kennis, in een e-mail waarin hij schreef dat hij was veroordeeld tot achttien maanden cel. De rechtsgang met betrekking tot zijn echtscheiding verliep niet naar zijn zin, en hij had zijn bijna-ex, haar advocaat en uiteindelijk ook de rechter brieven gestuurd die als bedreigingen werden opgevat. De rechter kreeg politiebewaking en Uncle Mal werd door de FBI van zijn bed gelicht en uiteindelijk veroordeeld.
Vanuit zijn cel verhuisde Aman naar Santa Rosa, waar Liesbeth Koenen hem tweemaal bezocht. De mail die ze me over Amans dood stuurde, was meer dan een rouwklacht. Ze had contact opgenomen met zijn dochter met de vraag waar Reys enorme archief onderdak zou kunnen vinden: ‘Dat huis van hem moet vol staan met schitterend materiaal. En het moet eind deze maand leeg zijn…’ Een dag later: ‘In de tussentijd probeer ik zijn dochter ervan te weerhouden de dozen met knipsels al weg te doen…’
Ze schakelde haar netwerk in met de vraag of iemand een instantie kende om Amans archief op te nemen. Met behulp van Marc van Oostendorp kwam ze in contact met ‘een soort Meertens Instituut’ in Ohio. Het bleek te laat: ‘Dochter Susan heeft een kamer vol dozen met knipsels en correspondentie al “gerecycled”. Het is weg. Hoewel ik haar geschreven had dat juist die dingen het belangrijkste waren, en gevraagd daar even mee te wachten […] Ik hoor Rey vloeken. En ik vloek mee.’
Wat er met Amans bibliotheek is gebeurd, weet ik niet. En als Liesbeth het wel wist, heeft ze het mij niet verteld. Ongeveer een jaar later kreeg ze het bericht dat ze ongeneeslijk ziek was. En ik dat ze op 19 augustus 2020 was overleden.