Ooit onderweg in Centraal-Europa een standbeeld van een man gezien die met zijn vinger naar zijn tong wijst? Dat zal een van de duizenden heiligen zijn geweest die door een koning of keizer in vorige eeuwen gestraft werd omdat hij weigerde details prijs te geven van een biecht die de machthebber interesseerde. Zwijgende priesters wachtte de verdrinkingsdood; ze werden martelaren ter wille van de gehoorzaamheid aan Rome.
Leraren, advocaten, psychiaters, artsen en begeleiders van kinderkampen zijn in de Verenigde Staten verplicht aangifte te doen als er verdenking bestaat van kindermisbruik. Maar voor priesters die de biecht afnemen geldt deze plicht niet, terwijl ook de katholieke kerk in Amerika verdacht vaak in verband is gebracht met onoorbaar seksueel gedrag met jonge tot zeer jonge mensen. Juist hierom proberen meerdere staten, zoals Vermont en Missouri, ook de geestelijken op de verplichtende lijst te krijgen.
Maar er blijken nog genoeg mazen in de wet om degenen die de biecht afnemen te beschermen tegen Vrouwe Justitia. Volgens de katholieke doctrine is het ‘breken van de zegel’ van de biecht een van de ergste zonden die een priester kan begaan. Degene die geheimen verklapt die in de biechtstoel zijn gedeeld, wordt onmiddellijk geëxcommuniceerd en teruggeroepen naar Rome om disciplinair gestraft te worden. Kurt Martens van de Catholic University of America zei tegen The Economist dat in de praktijk ‘priesters de onmogelijke keuze moeten maken tussen het canoniek recht en het burgerlijk recht’.
Een stel rechts georiënteerde advocaten ziet hierin een grondwettelijk probleem. Toen de staat Washington een wet amendeerde die openheid verplicht, waren zij van mening dat dit in strijd is met de bescherming van de godsdienstvrijheid zoals staat in het First Amendment. Hun argument: als advocaten niet verplicht kunnen worden de geheimen van hun cliënten prijs te geven, waarom zouden priesters dat dan wel moeten worden? Zij stelden de vraag waar de morele verplichting begint om verdachten, ondanks geheimhoudingsplicht, aan te geven. Bij moord? Diefstal? Verkrachting?
Het Department of Justice in de staat Washington heeft de wet tijdelijk ongeldig verklaard, omdat niet duidelijk zou zijn waar die grens ligt. Voorstanders van wetgeving, onder meer de denktank Child USA, vinden dat hypocriet, vooral omdat kindermisbruik niet zelden in het biechthokje zelf plaatsvindt. Is dat geen duidelijke grens? Priesters maken volgens genoemde denktank gebruik van hun verbale en intellectuele autoriteit om jonge kinderen over te halen tot seksuele daden alsof het kind de prelaat daartoe zou hebben ‘gedwongen’ en niet andersom.
Voorstellen van de staten Vermont en Missouri zijn tegengewerkt en nooit in stemming gebracht. Het verschoningsrecht van de biechtvader gaat ook nog in 2026 vóór het beschermen van het kind. Dat geldt ook voor Nederland, inclusief kindermisbruik.
Volgens Kurt Martens hebben optimisten het dan ook mis als ze denken dat de beschermende wetten er binnenkort toch door zullen komen. “De kerk wint altijd,” zegt hij.