Kamerleden worden overladen met relatiegeschenken, variërend van een mand met streekproducten tot vrijkaartjes voor concerten en sportwedstrijden. Niet alle parlementariërs houden zich aan de afspraak om giften boven de vijftig euro te melden. En op het ontduiken van die regels staat geen sanctie.
Een Tweede Kamerlid dat het slim aanpakt, kan elke middag zonder te betalen wel ergens een broodje weghappen. Wytske Postma van Nieuw Sociaal Contact lunchte maandag 11 augustus bij gasopslag UGS in het Drentse Norg. Drie dagen later onderbrak ze een werkbezoek om de benen onder tafel te steken in het bedrijfsrestaurant van Luchtverkeersleiding Nederland op Schiphol. Op dinsdag 19 augustus nuttigde ze haar twaalfuurtje bij kernenergiebedrijf Urenco in Almelo. Op vrijdag 22 augustus tafelde ze aan boord van een schip van de Vereniging van Nederlandse Reders. Voor dienaren van het landsbelang is het handig om over een gezonde eetlust te beschikken.
Sinds 2003 worden parlementariërs geacht de ontvangst van geschenken van boven de vijftig euro te melden bij de griffie van de Tweede Kamer. Daarvan wordt een lijst bijgehouden die iedere burger kan inzien. De inventarisatie van giften verschaft in meer dan één opzicht een onthullend inkijkje in hoe het er achter de schermen bij onze volksvertegenwoordiging aan toe gaat. Volgens de opgave van Jesse Klaver ontving hij het afgelopen jaar twee keer zoveel cadeaus als Frans Timmermans. Dat kan erop duiden dat hij meer populariteit geniet, maar het kan ook zijn dat hij mededeelzamer van aard is. Zo ontvingen alle honderdvijftig Kamerleden van uitgeverij Wolters-Noordhoff de vijfenzestigste editie van de Bosatlas (ter waarde van 69,50 euro), maar slechts 39 ontvangers maakten daar bij de griffie melding van. Stephan van Baarle (Denk) biecht op dat de gemeente Den Helder hem vertroetelde met ‘een koffiemok en vijf dropjes’ – daar kun je zelfs in een bananenrepubliek geen politicus mee omkopen.
Thierry Baudet kreeg volgens het register helemaal niks. Het kan zijn dat gulle gevers hem stelselmatig overslaan, maar minstens zo waarschijnlijk is dat de man gruwt bij de gedachte dat hij transparant moet zijn over wat hem van links, en vooral rechts, wordt toegestopt. Geert Wilders is wat dat betreft evenmin scheutig met informatie, maar van hem weten we tenminste nog dat hij in zijn sas was met twee vrijkaartjes voor een concert van Lady Gaga.
Het orkest van gezelligerd André Rieu blijkt de muzikale attractie bij uitstek om gekozenen te paaien. Het stadsbestuur van Maastricht deed Marieke Wijen (BBB), Dion Graus (PVV), Wytske Postma (NSC), Ilse Saris (NSC) en Wendy van Eijk (VVD) tickets cadeau voor een optreden van Rieu op het Vrijthof. René Claassen (PVV) kreeg zijn kaartjes ‘ter waarde van €163’ voor hetzelfde concert, maar dan van Gedeputeerde Staten van Limburg. Bij Silvio Erkens (VVD), Caroline van der Plas en Henk Vermeer (beiden BBB) was een ‘diner-arrangement’ bij hun André Rieu-avondje inbegrepen: presentje van de provincie Limburg.
Op het culinaire vlak worden fractieleden het vaakst onthaald op een aspergediner: 26 van de 150 Kamerleden lieten zich vorige lente aldus fêteren. Wie voor de restaurantrekening opdraaide, wordt uit het overzicht niet steeds duidelijk. Gastheer bij een van de etentjes was de Haagse lobbyist Henk Jan van Heuten van het ‘public affairs’-bureau Competition Support. Op zijn kosten lieten de disgenoten Joost Sneller (D66), Eline Vedder (CDA), Martijn Buijsse (VVD) en Hidde Heutink (PVV) zich ‘het witte goud’ goed smaken. Ook lobbyistenfirma Hill & Knowlton schotelde relaties, onder wie VVD’er Claire Martens-America, asperges voor. Branchegenoot Meines Holla & Partners hield het simpel en verraste Ingrid Michon-Derkzen (VVD) met een flesje rode wijn. Op woensdagavond 9 april 2025 smikkelde Caroline van der Plas asperges op uitnodiging van het Aspergegilde Limburg, terwijl Natascha Wingelaar (NSC) op dat moment aanschoof bij een gratis aspergediner in perscentrum Nieuwspoort. Daar stonden een etmaal later, donderdag 10 april, wederom asperges op het menu, toen ‘op uitnodiging van de Achterhoek’ en tot genoegen van onder anderen Ilse Saris (NSC).
De KNVB legt Kamerleden al tientallen jaren in de watten met gratis kaarten (twee stuks p.p.) voor belangrijke voetbalwedstrijden. Waarom eigenlijk? Reinder Blaauw (PVV) en Hans Vijlbrief (D66) zaten in november op de tribune bij Nederland-Hongarije. Blaauw ontving afgelopen zomer van de KNVB bovendien ‘een gepersonaliseerd thuisshirt Nederlands Elftal 2024-2026’. Patrick Crijns (PVV), Ulysse Ellian (VVD), Mariska Rikkers-Oosterkamp (BBB), Marieke Wijen-Nass (BBB) en Michiel van Nispen (SP) genoten op kosten van de KNVB van Nederland-Duitsland, Wendy van Eijk (VVD) bezocht Nederland-Canada, Doğukan Ergin (Denk) en Rob Jetten (D66) waren in de Rotterdamse Kuip getuige van de kwartfinale Nederland-Spanje, Caroline van der Plas schreeuwde zich met VVD’ers Daan de Kort en Wim Meulenkamp de keel schor bij Nederland-Schotland.
Ingrid Michon-Derkzen (VVD) trof de boeken Het agressieparadijs en De rioolrat aan in haar postvakje – zou dat een pesterijtje zijn? Het Nationaal Warmtefonds vond dat Marieke Koekkoek (Volt) een ‘grote fleecedeken’ verdiende. Esther Ouwehand (PvdD) ontving ‘een Amerikaans bankbiljet van 20 dollar en een Engels bankbiljet van 20 pounds (beide waarschijnlijk nep)’. De Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie overhandigde Wytske Postma (NSC) ‘een blok kaas, doosje bonbons en twee bakstenen’.
Het register met geschenken die op het Binnenhof worden afgeleverd, kwam er in 2003 na een motie van PvdA-Kamerlid Staf Depla. “Aanleiding was de bouwfraude,” zegt hij. “Iedereen was het erover eens dat corruptie in ons land moest worden uitgeroeid. De Kamer wilde dat er een gedragscode kwam voor lokale bestuurders met betrekking tot het aannemen van geschenken. Ik heb toen gezegd: verbeter de wereld, begin bij jezelf. Ik vond dat we doorzichtig moesten maken wat Kamerleden zélf aan giften ontvangen.”
Het voorstel riep weerstand op bij VVD en CDA. Zij wezen erop dat elk Kamerlid bij zijn installatie plechtig onder ede verzekert dat hij zich nimmer zal laten omkopen. Depla zei destijds: “Een Kamerlid dat de portefeuille Cultuur heeft, laat zich af en toe in een schouwburg zien. De woordvoerder Sport moet op zijn tijd naar een voetbalwedstrijd. Maar dat de voltallige Kamercommissie Financiën op kosten van ABN Amro naar een wedstrijd van Ajax gaat, dat wil er bij mij gewoon niet in. KPN bood mij ooit een kaartje voor het Nederlands elftal aan. Daarvan denk ik achteraf: waarom heb ik dat geaccepteerd? Het leidde nergens toe. Ik deed mijn werk er niet beter door.”
Er was nog discussie over de mogelijkheid van een totaalverbod voor parlementariërs om presentjes aan te nemen, maar zo’n maatregel was te rigide. Het bot afwimpelen van een kopje koffie kan als onbeleefd worden ervaren. “Voor zover ik het op afstand kan beoordelen, functioneert dat register goed,” zegt Depla. “Maar ja, als Thierry Baudet weigert om eraan mee te doen, staat daar geen enkele sanctie op.”