“Net als geluk verloopt ouderdom niet lineair. Je moet vallen om weer op te kunnen staan. Het gaat erom hoe je jezelf herpakt. Als je dat verliest als je ouder wordt, dan kun je niet meer vliegen.” Dat zegt de Franse sopraan Sandrine Piau in de mooie documentaire Tot de laatste noot. Vier wereldberoemde (mezzo)sopranen vertellen over ouder worden, nu ze al tientallen jaren meedraaien op het hoogste professionele niveau van opera en barokmuziek.
Sandrine Piau (1965), Charlotte Margiono (1955), Doris Soffel (1948) en Roberta Alexander (1949-2025) geven zichzelf bloot. Piau heeft in zekere zin makkelijk praten, zij is met zestig jaar de jongste van het stel. De in Nederland geliefde Roberta Alexander is de oudste; zij is tijdens de opnameperiode overleden. En de Nederlandse Charlotte Margiono is gestopt, kort nadat een recensent bruut had geschreven dat zij ‘als Elvira in Don Giovanni de vocale bruikbaarheid voorbij’ was.
Margiono: “Ik mis het niet, die spanning van ’s morgens wakker worden en meteen denken: zit mijn stem voor vanavond? Die dodelijke perfectie!” Ze merkte bij vijftigpluscollega’s ‘dat er veel gezuurpruimd wordt – en terecht. Er zijn er veel die dan kappen.’ Als ze zichzelf nu terughoort, kan ze ‘ervan genieten, ik heb me tijdens mijn carrière niet gerealiseerd dat ik zo goed was’. En in het eenvoudige ensemble waarin ze nu blokfluit speelt, ontdekte ze ‘dat muziek maken ook leuk kan zijn’. De Duitse Doris Soffel daarentegen denkt nooit te stoppen, werken is voor haar ‘een levenselixer’. Ze hoopt uiteindelijk ‘op het podium in te storten’.
Documentairemaker Marlou van den Berge (1963) boetseert de vele gesprekjes met de vier persoonlijkheden, samen met fragmenten van overtuigende vroegere optredens en opnames van huidige repetities, tot een soepel geheel. Oud worden lijkt niet erg te zijn, in ieder geval niet als je zulke talenten hebt.
De documentaire Tot de laatste noot is te zien op NPOdoc.nl. Naast deze en andere documentaires maakte Marlou van den Berge ook een teer portret van een andere musica, de trompettiste en bugeliste Maite Hontelé, zie op NTR.nl: https://ap.lc/QifGp.