Elke week een nieuwe preek, en tussendoor werkt de predikant aan toespraken voor een huwelijksvoltrekking, geboorte, doop of begrafenis. Daarmee wordt een zware wissel getrokken op de creativiteit van de geestelijk voorman. De verleiding om andere bronnen aan te spreken groeit vooral door een nieuw aanbod. Zeker, men kan oude preken in een nieuw jasje steken, wat voorkomt, maar internet en ChatGPT bieden hulp aan de creatief uitgeputte predikant, al is daarbij voorzichtigheid geboden.
Zo vermeldt het Nederlands Dagblad dat een gemeente tweemaal in korte tijd dezelfde preek te horen kreeg, doordat twee predikanten die preek allebei van internet hadden gedownload. Is dit diefstal of plagiaat? De meningen verschillen sterk. Gods Woord is bedoeld om verspreid te worden en het blijven woorden van God, dus van plagiaat kan geen sprake zijn, staat tegenover de opvatting dat de predikant zijn bronnen moet verantwoorden. De integriteit van de dominee staat op het spel.
De discussie, zowel in kranten als op sociale media, kreeg eind december een flinke impuls met de schorsing van ds. W.M. van der Linden, predikant in de Hersteld Hervormde Gemeente in Ouderkerk aan den IJssel. Hij mag zes weken niet naar zijn werk vanwege preekplagiaat. Van der Linden blijkt een recidivist te zijn. Al in zijn vorige gemeente werd hij betrapt op het deels overschrijven van preken van collega’s. Toen bleef het beperkt tot een kleine rel binnen de gemeente; het werd met de mantel der liefde toegedekt.
In 2024 liep Van der Linden opnieuw tegen de lamp: ook in Ouderkerk aan den IJssel bleef hij delen van andermans preken overschrijven. Het bleef bij een berisping, maar eind vorig jaar werd het de toezichthouders te gortig. Ondanks zijn verweer dat hij door tijdsdruk niet altijd een volledige preek kan schrijven, werd Van der Linden tot 1 februari 2026 geschorst.
In de discussie die volgde op de schorsing, kwam heel eigentijds de nadruk op de werkdruk te liggen: de moderne ziekte die het politiekorps in de greep heeft, het onderwijs en de zorg aantast en nu ook in de kerk de kop opsteekt. Wat moet er gebeuren om de dominee te ontlasten? Het wordt duidelijk dat het begrip voor de leentjebuur spelende predikant overheerst. Ook op Facebook liet een enkele predikant weten niet geheel vrijuit te gaan en af en toe wel iets te ‘lenen’ van een collega.
De gereformeerde theologie maakt het de predikant in die zin makkelijk dat de preek Gods woord zelf is. Maar toch, het wringt. De predikant staat van oudsher in hoog aanzien bij de gereformeerden en met andermans veren pronken past daar niet bij. Moet in verband met de betrouwbaarheid van de predikant de wekelijkse preek niet worden voorzien van een bronvermelding? Uit de kritische reacties blijkt in elk geval dat plagiaat niet geaccepteerd is, maar ook dat dit niet als een doodzonde wordt gezien.
De strenge terechtwijzingen delven het onderspit, misschien het best verwoord door een mevrouw op Facebook: ‘Waar zeuren ze over. Het is toch belangrijk dat het evangelie gebracht wordt?’