China consumeert meer dan de helft van alle sigaretten in de wereld. Jaarlijks worden er gemiddeld 2,4 biljoen verkocht, staat in het jongste rapport van het onafhankelijke Chinese Centrum voor Ziektecontrole en -Preventie (CCDCP.) Toen hij nog vicepresident was, beloofde Xi Jinping, zelf een voormalige roker, de tabaksindustrie te zullen aanpakken. Veertien jaar later is daar nog weinig van terechtgekomen.
Terwijl de verkoop overal afneemt, gaat het in China juist de andere kant op. Tussen 2003 en 2023 nam het aantal verkochte sigaretten met 39 procent toe, terwijl die mondiaal met 26 procent daalde. Jonge mensen roken minder dan vroeger, maar de oudere generaties weten niet van stoppen; ze roken volgens onderzoekers meer naarmate ze het economisch moeilijker hebben.
Een pakje met 25 sigaretten kost omgerekend nog geen twee euro. Op de pakjes staan geen huiveringwekkende foto’s maar panda’s, en een enkel regeltje met een vage waarschuwing. Hoewel e-sigaretten ook in China populair zijn, heeft deze vorm van roken de traditionele sigaret niet uit de markt geduwd. De belangrijkste producent is de China National Tobacco Corporation (CNTC), die in 2025 244 miljard dollar winst maakte, bijna evenveel als China zegt uit te geven aan defensie. Nu de economie enigszins stagneert, hechten de autoriteiten meer dan ooit aan de inkomsten uit de tabaksindustrie en zijn anti-rookacties feitelijk uit den boze.
De CNTC investeerde vorig jaar honderd miljard dollar in de semigeleiderindustrie en ruim een miljard in banken die het moeilijk hadden. De baas van de CNTC heeft een salaris en status die gelijk zijn aan die van een staatssecretaris in de regering van Xi. Kennelijk staan CNTC-directieleden bloot aan verleidingen, aangezien zeven van hen de afgelopen jaren zijn gearresteerd op verdenking van corruptie, aldus The New York Times.
Pogingen om roken te verbannen uit de publieke ruimte mislukken eigenlijk altijd. In Beijing zijn de restricties nog het meest zichtbaar sinds Xi zijn ministers heeft verboden tijdens vergaderingen te roken. Ook op de televisie moeten ambtenaren hun pakje in de zak houden omdat ze het goede voorbeeld moeten geven.
Hoe verder verwijderd van de hoofdstad, hoe minder de toch al slappe regels worden gehandhaafd. In bars en restaurants mag gewoon worden gerookt. Het rookverbod wordt in de praktijk alleen op crèches en basisscholen gehandhaafd. Influencers proberen via sociale media het publiek aan te moedigen te protesteren tegen roken in het openbaar, maar ook dat blijkt weinig uit te halen. Gemeenten waar tabak groeit, zijn voor een belangrijk deel afhankelijk van de winstpercentages die zij toebedeeld krijgen, dus op deze hoeft al helemaal niet te worden gerekend.