Onlangs kondigde het State Department aan dat Amerikaanse burgers een heel speciale manier aangereikt krijgen om de 250ste verjaardag van de VS te vieren: een limited edition paspoort met het portret van Donald Trump. De Amerikaanse Munt komt voor die gelegenheid met een exemplaar van 24 karaat goud met Trumps portret. Producten die verbonden kunnen worden aan het getal 250 gaan als warme broodjes over de toonbank in de Trump Store: de Trump 250-dekens, -mokken en -boodschappentassen.

Het zijn slechts de jongste voorbeelden van Trumps alomaanwezigheid. Grote spandoeken met zijn portret sieren tegenwoordig overheidsgebouwen in Washington. Trump heeft zijn naam verbonden aan het Kennedy Center for the Performing Arts en het US Institute for Peace. Hij heeft herhaaldelijk de wens uitgesproken het Dulles-vliegveld in Washington en het Penn-treinstation in New York naar hem te vernoemen. De markante handtekening van de president komt binnenkort op dollarbiljetten. Zijn gezicht komt te staan op toegangskaartjes voor nationale parken. Trumps portret staat op waterflesjes, wodka, gebouwen, biefstukken en matrassen.

Er is in de geschiedenis geen president geweest die zo bezig was de leider boven de natie te stellen. Trump ziet zichzelf als de personificatie van Amerika, zoals Lodewijk XIV over zichzelf zei: ‘L’état, c’est moi.’ Trumps strategie past volgens deskundigen naadloos in de communicatie die dictators in de twintigste eeuw gebruikten. Zijn aanhangers beweren juist dat hij zich opoffert voor het land. Davis Ingle, een woordvoerder van het Witte Huis, zei tegen de Financial Times dat ‘eenieder die zich stoort aan Trumps werkwijze lijdt aan het Trump Gestoordheid Syndroom’. Critici zijn, met andere woorden, zelf gestoord.

Intussen groeit nationaal en internationaal de verbijstering over zoveel persoonlijkheidscultus.

De website die de overheid heeft gelanceerd om burgers te helpen aan goedkope medicijnen te komen, heet TrumpRx. Het speciale visum voor vermogenden die in de VS willen wonen, heet Trump Gold Card. De bankrekeningen die de president voor kinderen heeft bedacht, heten Trump Accounts.

Zelfs het behoudende blad The American Conservative klaagt over Trumps dictatoriale gedrag en noemt het een autocratische opéra bouffe, een schertsvertoning. Conservatieve journalisten en tv-presentatoren die het wagen Trumps Maga (Make America Great Again)-beweging te kritiseren, krijgen steevast te horen dat zij een directe aanval op Trump hebben gepleegd en worden dan meestal ontslagen. In januari zei Trump tegen de zender NBC: “Maga ben ik en Maga houdt van alles dat ik doe.”

Vrijwel alle initiatieven van Trump staan in het teken van handel, zijn obsessie. In 2019 had Amerika de zelfingenomen Trump al kunnen zien aankomen. Tijdens een bezoek aan het huis van George Washington in Mount Vernon zei hij het ‘dom’ te vinden dat deze zijn naam niet aan het huis had verbonden. “Je moet je naam op dingen zetten, anders vergeten ze je,” beweerde hij toen triomfantelijk.

Sommige waarnemers zien Trumps egocultus niet zozeer als dictatoriaal maar eerder als het gevolg van zijn jaren als zichtbare zakenman en tv-persoonlijkheid. Hij zou sindsdien verslaafd zijn geraakt aan de rol van popster die voortdurend aandacht nodig heeft. Nu zijn populariteit tot een zorgwekkend dieptepunt is gedaald, gooit Trump er nog maar een schepje bovenop door zich afwisselend te presenteren als Jezus, koning en paus.

In november worden tussentijdse verkiezingen gehouden. De wereld is benieuwd wat Trump gaat bedenken om die voor hem ongunstige peiling te omzeilen.